بانکها در عمل از ربا دوری کنند
یک کارشناس اقتصادی تاکید کرد: بانکها در عمل از ربا دوری کنند؛ عدالت اقتصادی در گرو بانکداری اسلامی است
به گزارش طاهر خبر، حجتالاسلام علی اصغر ولایتی در گفتگویی اظهار کرد: بانکها ستون فقرات نظام اقتصادی هر کشور به شمار میروند و نقش مهمی در هدایت سرمایه، تأمین مالی تولید و ایجاد رونق اقتصادی دارند. اما زمانی که فعالیتهای بانکی از اصول عدالت، انصاف و موازین شرعی فاصله بگیرد، نهتنها اعتماد عمومی آسیب میبیند، بلکه اقتصاد نیز با مشکلات جدی روبهرو میشود. یکی از مهمترین دغدغهها در این زمینه، پرهیز از ربا و حرکت به سوی بانکداری واقعی اسلامی است و نص صریح قرآن ربا را دشمنی با پرودگار معرفی می کند.
وی افزود: در آموزههای اسلامی، ربا از بزرگترین گناهان اقتصادی شمرده شده است؛ زیرا موجب گسترش فاصله طبقاتی، ظلم به نیازمندان و تمرکز ثروت در دست گروهی محدود میشود. قرآن کریم با صراحت ربا را نکوهش کرده و مسلمانان را به تجارت، مشارکت و کسبوکار مشروع فراخوانده است. فلسفه این حکم نیز روشن است؛ اقتصاد باید بر پایه کار، تولید، مشارکت در سود و زیان و ارزشآفرینی شکل گیرد، نه بر کسب درآمد بدون پذیرش ریسک و فعالیت اقتصادی واقعی
حجت الاسلام ولایتی یادآور شد: بانکداری اسلامی برای تحقق همین هدف طراحی شده است. در این الگو، بانکها به جای اتکا به بهره ثابت، از قراردادهایی مانند مشارکت، مضاربه، مرابحه، اجاره به شرط تملیک و سایر عقود اسلامی استفاده میکنند تا سرمایه در مسیر تولید و اشتغال به کار گرفته شود. با این حال، برخی منتقدان معتقدند که در عمل، گاهی فاصلهای میان قوانین و اجرای واقعی آنها دیده میشود و برخی شیوههای تأمین مالی، از نظر اقتصادی شباهتهایی با دریافت بهره ثابت پیدا میکنند. این موضوع ضرورت بازنگری و اصلاح مستمر در نظام بانکی را دوچندان میکند.
این کارشناس تصریح کرد: بانکها باید بدانند که رسالت آنها تنها کسب سود نیست؛ بلکه حمایت از تولید، کمک به کارآفرینی، تسهیل دسترسی مردم به منابع مالی و تقویت عدالت اقتصادی نیز از وظایف اصلی آنهاست. دریافت کارمزدهای نامتعارف، جریمههای سنگین و شیوههایی که فشار مضاعفی بر وامگیرندگان وارد میکند، با روح عدالت و بانکداری اسلامی سازگار نیست و میتواند اعتماد عمومی را کاهش دهد.
وی ادامه داد: از سوی دیگر، اصلاح نظام بانکی تنها وظیفه بانکها نیست. قانونگذاران، نهادهای نظارتی، کارشناسان اقتصادی و فقهای آشنا با مسائل مالی نیز باید با همکاری یکدیگر، زمینه اجرای دقیقتر بانکداری بدون ربا را فراهم کنند. شفافیت، نظارت مؤثر و طراحی ابزارهای مالی نوین بر پایه اصول اسلامی میتواند به تحقق این هدف کمک کند.
حجت الاسلام ولایتی همچنین گفت: اقتصاد سالم، در گرو نظام بانکی سالم است. هرچه بانکها بیشتر به اصول عدالت، شفافیت و پرهیز از ربا پایبند باشند، اعتماد مردم افزایش مییابد، سرمایهها به سمت تولید هدایت میشود و زمینه رشد پایدار اقتصاد فراهم خواهد شد.
این کارشناس اقتصادی در پایان اذعان داشت: بانکداری اسلامی تنها حذف نام «بهره» نیست؛ بلکه تحقق عدالت، حمایت از تولید، رعایت حقوق مشتریان و دوری از هرگونه معامله ربوی است. اگر بانکها به این اصول پایبند باشند، هم اقتصاد کشور تقویت میشود و هم اعتماد مردم به نظام مالی افزایش خواهد یافت.