تابآوری دیجیتال؛ رمز بقای کسبوکارهای مجازی در ایران
یک مشاور حقوق تجارت بینالملل ضمن تشریح چالشهای پیش روی کسبوکارهای مجازی، بر لزوم ایجاد تابآوری دیجیتال، طراحی مدل درآمدی چندلایه و تهیه نقشه ریسک برای مقابله با بحرانهای اقتصادی و زیرساختی تأکید کرد.
دکتر محمد نیکدوز دکترای حرفهای حقوق تجارت بینالملل و مشاور ارشد کسبوکار در کلینیک تخصصی «تجربه»، در گفتگوی اختصاصی با خبرنگار طاهر خبر درباره چالشها، تابآوری و آینده کسبوکارهای مجازی در ایران اظهار کرد: مهمترین آسیبپذیری این حوزه، صرفاً قطع یا اختلال اینترنت نیست، بلکه وابستگی بیش از اندازه به یک زیرساخت، پلتفرم، درگاه پرداخت یا کانال ارتباطی خاص است که میتواند کل سرمایه یک مجموعه را در معرض نابودی قرار دهد.
وی راهکار اساسی را ایجاد «تابآوری دیجیتال و حقوقی» عنوان کرد و توضیح داد که کسبوکارها باید همزمان چند مسیر ارتباط با مشتری، چند کانال فروش، سیستم پشتیبان اطلاعات، قراردادهای شفاف و مدلهای جایگزین پرداخت و ارائه خدمات را پیشبینی کنند تا تمام دارایی خود را روی یک سبد نگذاشته باشند.
این فعال حوزه توسعه کسبوکار در ادامه با اشاره به محدودیتهای بانکی و مالیاتی حاکم بر فضای مجازی کشور، مدل درآمدی چندلایه و متنوع را برای بقای استارتاپهای آنلاین پیشنهاد کرد و گفت که کسبوکارها نباید تنها به یک منبع درآمد متکی شوند، بلکه میتوانند ترکیبی از فروش مستقیم، اشتراک، خدمات تخصصی، قراردادهای سازمانی، فروش محصولات مکمل و مدلهای مبتنی بر ارزش افزوده را طراحی کنند.
دکتر نیکدوز در عین حال بر شفافیت مالی، ثبت صحیح درآمد و هزینه، مستندسازی معاملات و رعایت الزامات قانونی از روز اول تأکید ویژهای داشت و هشدار داد که رشد سریع بدون زیرساخت حقوقی و مالی میتواند در آینده به یک ریسک جدی برای کسبوکار تبدیل شود.
مشاور ارشد کسبوکار در بخش دیگری از این گفتوگو، تهیه نقشه جامع ریسک را اولین و فوریترین اقدام برای تابآوری کسبوکارهای مجازی جدید در مواجهه با ریسکهای اقتصادی ایران برشمرد و تأکید کرد که کارآفرینان باید از همان ابتدا مشخص کنند که اگر فردا اینترنت دچار اختلال شد، درگاه پرداخت با مشکل مواجه گردید، هزینه تبلیغات افزایش یافت، تأمینکننده تغییر کرد، قدرت خرید مشتری کاهش پیدا کرد یا یک مقررات جدید وضع شد، کسبوکار چگونه به فعالیت خود ادامه خواهد داد.
وی با بیان اینکه تابآوری اتفاقی نیست و نتیجه طراحی درست است، به کارآفرینان توصیه کرد که پیش از وقوع بحران، برای روز بحران برنامه داشته باشند.
دکتر نیکدوز در ادامه با اشاره به نقش فناوریهای نوین در رقابتپذیری، استفاده از هوش مصنوعی و تحلیل داده را برای کسبوکارهای ایرانی نه تنها زود، بلکه برای بسیاری از آنها دیر ارزیابی کرد و گفت که هوش مصنوعی باید بهعنوان ابزاری برای تصمیمسازی و افزایش بهرهوری در حوزههایی نظیر تحلیل رفتار مشتری، پیشبینی تقاضا، تولید و مدیریت محتوا، خدمات مشتریان، تحلیل رقبا، بررسی قراردادها و بهینهسازی فرآیندهای داخلی مورد استفاده قرار گیرد.
وی در عین حال هشدار داد که هوش مصنوعی بدون داده صحیح، استراتژی و نظارت انسانی، الزاماً مزیت رقابتی ایجاد نمیکند و پیشنهاد کرد که کسبوکارها همزمان در سه مسیر «داده، هوش مصنوعی و تصمیمگیری انسانی» حرکت کنند تا بتوانند بهرهوری و قدرت رقابت خود را به شکل قابل توجهی افزایش دهند.
این مشاور حقوق تجارت بینالملل در پایان گفتوگوی خود با خبرنگار طاهر خبر، خطاب به کارآفرینان جوانی که در شرایط اقتصادی فعلی قصد راهاندازی کسبوکار مجازی دارند، تأکید کرد که از شرایط سخت نترسند، اما بدون شناخت ریسک و بدون ترسیم نقشه راه حقوقی، مالی و مدیریتی وارد بازار نشوند و پیش از هر اقدامی، برنامه عملیاتی خود را برای مواجهه با بحرانهای احتمالی طراحی کنند.