مهندسی فناوری اطلاعات؛ کلید تحول دیجیتال و رقابتپذیری مازندران
عضو هیات علمی دانشگاه علوم و فنون مازندران، در پاسخ به فراخوان طرح «دانشگاهِ حلمساله»، نقش مهندسی فناوری اطلاعات را در حل چالشهایی نظیر ناهماهنگی سامانهها و ضعف خدمات الکترونیک تشریح کرد و بر لزوم حرکت از «اتوماسیون» به سوی «معماری سامانههای هوشمند» برای ارتقای رفاه شهروندان و جذب سرمایهگذاری در استان تأکید نمود.
به گزارش روابط عمومی دانشگاه علوم و فنون مازندران، پیرو نامه مدیرکل دفتر برنامهریزی، بودجه و تحول اداری استانداری و در راستای فراخوان طرح “دانشگاهِ حلمساله” برای بهرهگیری از ظرفیتهای علمی در حل مسائل استان، دکتر بابک شیرازی، عضو هیات علمی و مدیر گروه مهندسی فناوری اطلاعات، پاسخ خود را به پرسش خبرنگار روابط عمومی درباره تأثیر این رشته بر کیفیت خدمات عمومی و سازمانی ارائه کرد.
پرسش خبرنگار روابط عمومی دانشگاه
در دنیایی که داده، ارتباطات و سامانههای هوشمند نقشی حیاتی دارند، مهندسی فناوری اطلاعات چگونه میتواند به حل مشکلاتی نظیر ناهماهنگی سامانهها، ضعف خدمات الکترونیک، مدیریت داده و ارتقای دسترسی مردم به خدمات هوشمند کمک کند؟
پاسخ دکتر بابک شیرازی
۱. مسأله اصلی (درد جامعه چیست؟)
اگر در گذشته، مهمترین سرمایه سازمانها، ساختمانها و ماشینآلات بودند، امروز داده، اطلاعات و دانش به ارزشمندترین داراییها تبدیل شدهاند. با این حال، بسیاری از سازمانها هنوز با مشکلاتی دستوپنجه نرم میکنند که از جمله آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
· جزیرهای بودن سامانهها و دوبارهکاری اطلاعات
· ناهماهنگی بین دستگاههای اجرایی
· کندی فرآیندهای خدمات الکترونیکی
· نبود یکپارچگی دادهها و ضعف امنیت اطلاعات
· دشواری دسترسی شهروندان به خدمات هوشمند
امروزه مردم انتظار دارند خدمات دولتی، بانکی، درمانی، آموزشی، بیمهای، حملونقل و شهری را بهصورت سریع، امن و بدون مراجعه حضوری دریافت کنند؛ اما تحقق این انتظار، نیازمند زیرساختهای فناورانه، مدیریت صحیح دادهها و طراحی سامانههای یکپارچه است.
از سوی دیگر، ظهور فناوریهایی مانند هوش مصنوعی، رایانش ابری، کلانداده، اینترنت اشیا و تجارت الکترونیک، مفهوم فناوری اطلاعات را متحول کرده است. بنابراین، چالش امروز، صرفاً تولید نرمافزار نیست، بلکه طراحی اکوسیستمهای دیجیتال هوشمند برای ارائه خدمات بهتر به مردم و کسبوکارهاست.
. راهحل علمی (دانشگاه چه میکند؟)
مهندسی فناوری اطلاعات، علمی است که به طراحی، توسعه، یکپارچهسازی و مدیریت سامانههای اطلاعاتی و خدمات دیجیتال میپردازد. این رشته، پلی میان علوم رایانه، مدیریت، ارتباطات و فناوریهای نوین محسوب میشود و هدف آن، تبدیل داده به اطلاعات، اطلاعات به دانش و دانش به تصمیم هوشمند است.
در دانشگاه علوم و فنون مازندران، دانشجویان مهندسی فناوری اطلاعات (در گرایشهایی نظیر سیستمهای اطلاعاتی و تجارت الکترونیک) میآموزند که چگونه:
· سامانههای اطلاعاتی یکپارچه طراحی کنند.
· خدمات الکترونیکی و دیجیتال را توسعه دهند.
· دادههای سازمانی را مدیریت و تحلیل نمایند.
· امنیت اطلاعات و حریم خصوصی را تضمین کنند.
· معماری سامانههای سازمانی را پیادهسازی نمایند.
· کسبوکارهای دیجیتال و تجارت الکترونیک را توسعه دهند.
· از هوش مصنوعی و تحلیل داده برای ارائه خدمات هوشمند استفاده کنند.
· سامانههای مبتنی بر رایانش ابری، اینترنت اشیا و فناوریهای نوظهور را اجرا نمایند.
امروزه مهندسی فناوری اطلاعات نیز مانند بسیاری از رشتههای مهندسی، در حال تجربه یک تحول بنیادین است. این رشته از توسعه نرمافزارهای سنتی به سمت معماری سامانههای هوشمند، دادهمحور و مبتنی بر هوش مصنوعی حرکت کرده است. در آینده نزدیک، مهندس فناوری اطلاعات، دیگر تنها یک برنامهنویس نیست؛ بلکه معمار تحول دیجیتال، طراح خدمات هوشمند، مدیر داده و معمار سامانههای مبتنی بر هوش مصنوعی خواهد بود.
۳. اثر نهایی (چه چیزی تغییر میکند؟)
استفاده صحیح از ظرفیتهای مهندسی فناوری اطلاعات، میتواند کیفیت زندگی مردم و کارآمدی سازمانها را بهطور چشمگیری ارتقا دهد. نتایج این تحول عبارتاند از:
· ارائه خدمات الکترونیکی سریعتر، دقیقتر و در دسترستر
· کاهش مراجعات حضوری و هزینههای اداری
· افزایش شفافیت و پاسخگویی سازمانها
· تصمیمگیری مبتنی بر داده و تحلیل هوشمند
· توسعه تجارت الکترونیک و اقتصاد دیجیتال
· ارتقای امنیت اطلاعات و حفاظت از دادههای شهروندان
· افزایش بهرهوری سازمانها و کسبوکارها
· ایجاد فرصتهای جدید اشتغال در حوزه اقتصاد دیجیتال
· تقویت نوآوری، کارآفرینی و شرکتهای دانشبنیان
برای استان مازندران، مهندسی فناوری اطلاعات میتواند زمینهساز توسعه گردشگری هوشمند، کشاورزی هوشمند، سلامت دیجیتال، آموزش هوشمند، دولت الکترونیک، مدیریت شهری هوشمند و تجارت الکترونیک باشد. این فناوریها، علاوه بر افزایش رفاه شهروندان، موجب ارتقای رقابتپذیری اقتصادی استان و جذب سرمایهگذاریهای نوآورانه خواهند شد.
در واقع، اگر در گذشته، فناوری اطلاعات ابزاری برای اتوماسیون فعالیتها بود، امروز به زیرساخت اصلی اقتصاد دیجیتال، خدمات هوشمند و تصمیمگیری مبتنی بر هوش مصنوعی تبدیل شده است.
سخن پایانی استاد
«آینده توسعه استان و کشور، نه فقط با ساختن زیرساختهای فیزیکی، بلکه با ساختن زیرساختهای دیجیتال، هوشمند و دادهمحور رقم خواهد خورد و مهندسی فناوری اطلاعات، معمار این آینده است.»